Tehlikeli madde taşımacılığında 1 Ocak'tan itibaren yeni düzenleme

Tehlikeli madde taşımacılığında 1 Ocak'tan itibaren yeni düzenleme

25 Ocak 2014

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması’na ilişkin yönetmeliğini yayınladı. Tehlikeli maddelerin taşınmasında birçok düzenlemeyi kapsayan yönetmelik 1 Ocak 2014 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek. 
Bu Yönetmelik, tehlikeli maddelerin; insan sağlığı ve diğer canlı varlıklar ile çevreye zarar vermeden güvenli ve düzenli bir şekilde kamuya açık karayoluyla taşınmasını sağlamak; bu faaliyetlerde yer alan gönderenlerin, alıcıların, dolduranların, yükleyenlerin, boşaltanların, paketleyenlerin, taşımacıların ve tehlikeli maddeleri taşıyan her türlü taşıt sürücüleri veya operatörlerinin hak, sorumluluk, yükümlülük ve çalışma koşullarına ilişkin usul ve esasları belirlemeyi amaçlıyor.

Yönetmelik; Türkiye sınırları içerisindeki karayolları üzerinde yabancı plakalı taşıtlarla yapılan uluslararası taşımaları, yetki belgesi alma zorunluluğundan muaf olan ve kendi iştigal konusu ile ilgili özmal taşıtlarıyla tehlikeli madde taşımacılığı yapan veya yapacak kamu kurum ve kuruluşlarını, Türk Silahlı Kuvvetler (Jandarma Genel Komutanlığı dahil) adına yapılan, ancak silahlı kuvvetlerin doğrudan sorumluluğu veya danışmanlığı altında olmayan, ticari yükleniciler tarafından yapılan tehlikeli mal taşımacılığını da kapsıyor.

Yönetmelikle birlikte tehlikeli maddeler kamuya açık karayolunda, ADR hükümlerine uygun olarak ekonomik, kontrollü, seri, güvenli, insan sağlığına zarar vermeden ve çevreye olumsuz etkisi en az olacak şekilde taşınacak.Tehlikeli maddelerin karayolu ile taşınmasında; Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluş tarafından test edilip UN Numarası verilerek sertifikalandırılmış olan ambalajların kullanılması zorunlu.

Tehlikeli madde taşımacılığında ADR’de tanımlanan etiket, işaret ve turuncu plakaların kullanılması zorunlu olacak. Ayrıca taşımacılık faaliyetinde bulunacak gerçek ve tüzel kişiler, Karayolu Taşıma Yönetmeliğine göre C1, C2, K1, K2, L1, L2, R1, R2 yetki belgelerinden herhangi birine sahip olmak zorunlu olacak.

Ancak kendi faaliyetleri ile ilgili olarak özmal araçlarıyla ticari olmayan taşıma yapacak kamu kurum ve kuruluşlarının; tehlikeli madde taşımaları için bu Yönetmeliğe uymak kaydı ile Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında herhangi bir yetki belgesine sahip olmaları gerekmiyor.

Eğitim sertifikası alma zorunluluğu

Yönetmelik ve ADR hükümlerine uygun olarak ulusal ve uluslararası karayollarında tehlikeli yük taşımacılığı yapacak şoförlerin, Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikası (SRC5)/ADR Şoför Eğitim Sertifikasına sahip olmaları zorunlu olacak.

Gönderenin yükümlülükleri

Yönetmeliğe göre gönderen, taşınmak üzere sevk edilen malı ADR hükümlerine uygun bir biçimde teslim etmek zorunda. Ayrıca gönderen; tehlikeli maddelerin taşınmasının, Bakanlıktan uygun yetki belgesi almış olanlarca yapılmasını ve özel izin gereken durumlarda bu iznin alınmış olmasını sağlamakla yükümlü.

Bununla birlikte tehlikeli malların ADR hükümlerine uygun olarak sınıflandırılmış bir şekilde taşınmasını sağlamak gerekiyor. Bununla birlikte yükün yapısına ve özelliklerine uygun araç kullanılmasını sağlamakta gönderenin yükümlüklüleri arasında bulunuyor.

Yükleyenin yükümlülükleri

Yükleyen; Tehlikeli maddeleri, ancak ADR hükümlerine uygun şartların sağlanmış olması halinde taşıta yüklemekle yapacak. Paketlenmiş tehlikeli maddeleri ya da temizlenmemiş boş paketleri taşımacıya verirken paketlerin zarar görüp görmediğini kontrol etmekle de yükümlü.

Hasarlı veya sızdırma riski taşıyan ya da boş temizlenmemiş tehlikeli madde paketini hasar giderilene kadar yüklenmemesi gerekiyor. Paketler ve ekipman üzerinde bulunması gereken tehlike işaretleri ve etiketlerin bulunmasını ve bulundurulmasını sağlamakla yükümlü. Ayrıca tehlikeli maddeleri konteynere yükledikten sonra konteynerin gerekli tehlike işaretleri ile işaretlenmesini ve etiketlendirilmesini sağlamakta yükleyenin görevleri arasında.

Dolduranın yükümlülükleri

Dolum öncesinde, tankların ve gerekli ekipmanın teknik olarak eksiksiz ve taşımaya uygun olmasını sağlamak, tehlikeli madde taşınmasında kullanılan taşıtların, tankların ve ekipmanın test, muayene ve kontrol sürelerinin geçerliliğini kontrol etmek, dolumu yapılacak tehlikeli maddelere uygun olan ve bu hususta uygunluk belgesi bulunan tanklara dolum yapmak, dolum esnasında birlikte yükleme kurallarına uygun hareket etmek dolduranın yükümlülükleri arasın yer alıyor.

Muafiyet ve özel izin verilecek haller

Bakanlık, tehlikeli maddelerin karayoluyla taşımacılığına ilişkin belirli esaslar dahilinde; ADR ve yönetmelik hükümlerinin bir kısmıyla ilgili muafiyet ve/veya özel izin verebilecek. Buna göre; Teknik gelişmeler nedeniyle taşınmasının ADR ve bu Yönetmelik kapsamı dışına çıkarılması gerektiğinin belgelenmesine bağlı olarak, bir tehlikeli maddenin taşınmasının talep edilmesi durumunda özel izin verilebilecek. Gelişmiş teknolojilerle üretilen ve tehlikeli madde özelliği ihtiva eden yeni ürünlerin, UN numarası alma ve ADR’nin ilgili bölümüne dâhil edilme sürecinde, güvenlik tedbirleri alınmak suretiyle taşınmasının talep edilmesi durumunda da özel izin verilebilecek.

Denetim yetkisi ve kullanımı

Bu Yönetmelik kapsamında yer alan faaliyetler Bakanlık denetimine tabi olacak. Bakanlık yapacağı denetimleri, kendi personelinin yanı sıra, yetkilendirilen kurum veya kuruluş personeli aracılığı ile de yapacak.Bakanlık, Valilikler (kolluk kuvvetleri), Gümrük ve Ticaret Bakanlığının sınır kapılarındaki birimleri ve Belediye Başkanlıklarının denetimden sorumlu zabıta birimleri bu Yönetmelik kapsamındaki tehlikeli madde taşımaları konusunda denetimle görevli ve yetkili olacak. Denetimle görevlendirilecek personelde en az lise veya dengi okul mezunu olma şartı aranacak. 

Yol kenarı denetimi

Bakanlık, görev ve yetkileri kapsamında, trafikte seyreden taşıtların kontrolleri için karayolları kenarlarında tesis edilen sabit veya mobil denetim istasyonlarında tehlikeli madde taşıyan taşıtların denetimini yapabilecek. Tehlikeli madde taşıyan taşıtların denetimleri ayrıca; karayolunda denetim yapma yetkisi bulunan diğer kamu kurum ve kuruluşlarına mensup personel tarafından da yapılabilecek.

Cezaların Uygulanmasına İlişkin Kurallar

İdari para cezası karar tutanağı ve ihlal tespit tutanağı düzenlemeye yetkili ve görevli personel yönetmelikte belirtiliyor. Bunlar arasında yetkilendirilmiş Bakanlık personeli, trafik polisi, trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde rütbeli jandarma personeli ve Belediye Başkanlıklarının denetimden sorumlu zabıtaları yer alıyor.

Faaliyet durdurma

Yönetmeliğe göre verilen kaldırılmayan uyarmaların toplam sayısı elliye ulaşan; gönderenlerin, paketleyenlerin, yükleyenlerin, dolduranların, boşaltanların, alıcıların ve tank-konteyner/taşınabilir tank işletmecilerinin faaliyetleri, Bakanlığın ilgili valiliğe yazdığı bildirimin ulaştığı tarihten itibaren en geç yirmi gün içinde valilikçe otuz gün süreyle durdurulur.

Taşıt uygunluk belgesi

Yönetmelikte yer alan geçici madde ile tehlikeli maddelerin yurt içindeki taşınmasında kullanılan ve bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte trafik siciline tescilli ve Taşıt Uygunluk Belgesi/ADR Uygunluk Belgesi olmadan faaliyette bulunan taşıtlardan;
2006-2013 model taşıtlar 31/12/2014 tarihine kadar,
1996-2005 model taşıtlar 31/12/2015 tarihine kadar,
1986-1995 model taşıtlar 31/12/2016 tarihine kadar,
1985 model ve öncesi taşıtlar 31/12/2017 tarihine kadar,

Bakanlığın belirleyeceği usul ve esaslara göre Bakanlıktan veya Bakanlığın yetkilendirdiği kurum/kuruluştan taşıt uygunluk belgesini almaları zorunlu olacak.